سویدا

و اما آموزه های بودا؛بودا با اعلام چهار حقیقت شریف یعنی ماهیت رنج،سرچشمه رنج،رهایی از رنج و راه های رهایی از رنج از آموزه های خود را آغاز می کند.بودا می گوید:"تا نیاز،طلب و شهوت در آدمی هست،زندگی او سراسر رنج است.بودا می گوید برای سالک هر لذتی موجد رنج است و باید ریشه نیاز را زد و در طلب را بست تا آزاد شد. رهایی در هشت کتاب محقق می شود و شاید وجه تسمیه هشت کتاب سپهری نیز همین باشد:

1-راستی و درستی در شناخت؛

2-راستی و درستی در فکر؛

3-در گفتار؛

4-در کردار؛

5-در زیست؛

6-در کوشش؛

7-در آگاهی؛

8-در یکرنگی و یکدلی.

آگاهی و نگاه و شاید بصیرت در آیین بودا چهار بنیاد دارد:

الف- نظاره تن

شامل:

1-آگاهی از کاربرد بدن و حتی توجه به دم و باز دم.

2-آگاهی و توجه به هستی و فنای جسم.

3-آگاهی و توجه به حرکت های بدن چون نشستن و برخاستن.

4-توجه و آگاهی به دانستگی روشن که همان توجه به حالات خواب و بیداری و سخن گفتن و خاموشی باشد.

5-آگاهی و توجه به سی و دو بخش تن و حتی اندام های داخلی و نظاره اجزای دستگاه های بدن.

6-آگاهی به عناصر چهار گانه ی سازنده بدن:آب و خاک و باد و آتش.

7-نگاه به گورستان و توجه آگاهانه به بدن های مرده و آگاهی از قانون مرگ.

ب- نظاره احساس

که دومین رکن آگاهی است و نگاه و غرور در احساسات خود و دیگران و منشا آنهاست.

ج- نظاره دل

که منظور از آن غور در شخصیت انسان ها و توجه به تنوع آنهاست.

د- نظاره ذمه ها

(ذمه در زبان سانسکریت معنی متعددی دارد از آن جمله:در برداشتن،مراقبت و حتی به معنی کلیت آیین بودا.)

که منظور مراحل هشتگانه ( راستی و درستی در شناخت،اندیشه ، گفتار، کردار،زیست،کوشش،آگاهی و یکدلی ) است.

بعد از انواع نظاره ها به چهار مقام معنوی می رسیم که هر کدام را به اجمال تشریح می کنم:

1-مهرو دوستی

چون بد خواهی از میان برود،مهر جای آن را می گیرد،و بودا خود از آن در کتاب بودا " مهرآزاد کننده دل" یاد کرده است.او می گوید :" همانگونه که مادر با به خطر انداختن زندگانی خود تنها فرزندش را را حفظ می کند ، مهر بی پایان را نیز درباره ی همه ی موجودات در خود شکوفاند".

2-همدردی:

دومین از چهارمین مقام معنوی یاد شده همدردی است که نام آن در آیین بودا ،کرونا است. انسان های وارسته هنگامی که دیگر انسان های گرفتار رنج و سختی را ببینند،دچار نوعی دلگیری و ناراحتی می شوند.

بودا خود می گوید:"از همدردی است که حقیقت رنج همواره پیش چشم ما روشن و آشکار خواهد بود،خود اگر در رنج نباشیم.بنیاد واقعی همدردی حقیقت رنج است یعنی این حقیقت که موجودات همه از دانستن دستخوش رنج هستند در حالی که نه ریشه آن را می دانند و نه راه رهای از آن را".

و نیز خود بودا در این باب می گوید:"همدردی همچون مادری مهربان است که هر اندیشه و هر گفتار و کردارش همیشه برای کاستن و آرام کردن و از میان بردن نومیدی فرزند بیمارش است. این نشانه همدردی است.

3- شادی

در آیین بودا به آن "مودیتا" می گویند.سالک در این مرحله از دیدن و شنیدن شادی دیگران شادمان می شود،حتی از شنیدن شادی دشمن خود. رشک و حسد آفت این شادی است.

4- یکسان دلی

مرحله چهارم و آخرین از مقامات معنوی یکسان دلی است. که در آیین بودا آن را "اوپیک کا" می گویند. یکسان دلی با بی اعتنایی و بی دردی فرق دارد و برای کسی حاصل می سود که از قید هشت چیز آزاد باشد:

ستایش و سرزنش ، رنج و خوشی ، سود و زیان ، نام و ننگ

بودا می گوید:"رهرو در نگرش چهارم به این مقام می رسد ، مهر همه را در بر می گیرد ، همدردی ستمدیدگان و دردمندان را ، شادی شادمانان را و یکسان دلی نیک و بد را ، عزیز و نا عزیز را و خوش و ناخوش را".